OPOREZIVANJE SPECIFIČNIH TURISTIČKIH DJELATNOSTI

1.PITANJE: S obzirom da je turistička ponuda sve raznovrsnija i da se pojavljuju nove vrste turističkih usluga, možete li nam reći koliko su sa aspekta oporezivanja interesantne rafting usluge.

Rafting usluge svakako predstavljaju značajan izvor prihoda licima koja se bave njihovim organizovanjem i nesporno je da se raftig može svrstati u takozvani «elitni turizam» koji je dostupan znatno manjem broju lica u odnosu na «klsični» turizam pod kojim se obično podrazumijeva kupanje i sunčanje na moru i usluge smještaja u hotelima ili u privatnim kućama i stanovima . Ono što smo mi u Poreskoj upravi zapazili, jeste da se svake godine pojavljuje sve veći broj lica koja se bave pružanjem raftig usluga, a da je za očekivati da će u budućnosti ove usluge biti sastavni dio ukupne turističke ponude i značajno učestvovati u cijeni turističke usluge. Jasno je da su komparativne prednosti Crne Gore, između ostalog, blizina mora i planine, te će lako postojati mogućnost da se jednom gostu ponudi raznovrsna turistička ponuda, koja bi mogla da sadrži boravak na moru, posjetu eko-katunu, boravak na Tari i sl., a što će sigurno bolje osmisliti turistički stručnjaci. Mi u Poreskoj upravi u tome vidimo rezerve za naplatu većih budžetskih prihoda u budućnosti i zbog toga nastojimo da u poreski sistem i u ovom trenutku uvedemo sva lica koja se bave organizovanjem raftinga.

2.PITANJE: Koje sve vrste poreza plaćaju lica koja se bave pružanjem navedenih turističkih usluga?

ODGOVOR: Pored turističkih agencija koje pružaju u okviru svojih turističkih aranžmana i ovakve vrste turističkih usluga i za koje je uglavnom poznat način oporezivanja ( organizatora putovanja ili posrednika), obveznici poreza od ovih vrsta turističkih usluga su i fizička lica, preduzetnici, pravna lica, NVO ukoliko obavljaju ove usluge i drugi i to nezavisno od toga da li su u pitanju rezidenti ili nerezidenti. Takođe, zavisno od toga da li ove usluge pružaju fizička lica, preduzetnici ili pravna lica zavisi i koji se direktni i indirektni porezi plaćaju, odnosno da li se pored poreza na dodatu vrijednost ( radi se o uslugama koje podliježu plaćanju poreza na dodatu vrijednost), plaća i porez na dobit, porez na dohodak fizičkih lica na ostvarene prihode kao i porezi i doprinosi na lična primanja za uposlene radnike.
S obzirom da je poznat način na koji se oporezuju pravna lica, fizičko lice kao poreski obveznik koji prihod ostvaruje od pružanja raftining usluga ili pak sa njima često povezanim uslugama izdavanja u najam ili zakup pokretne i nepokretne imovine, iznajmljivanjem kuća ili stanova, soba i postelja putnicima i turistima ili organizovanjem kampova i sl., utvrđuje i porez na dohodak od usluga raftinga kao i dohodak od imovine i imovinskih prava na način propisan za oporezivanje samostalne djelatnosti, s tim što je isto, ako njegov oporezivi prihod prelazi 18.000,00 € i obveznik poreza na dodatu vrijednost .
Ako pri utvrđivanju dohotka od usluga raftinga, zakupnine, najma pokretnih stvari i sl., nije prijavljen tačan prihod ili nije prijavljen u tržišnom iznosu, oprezivi dohodak može utvrditi i poreski organ prema tržišnim cijenama putem procjene poreske osnovice.

3.PITANJE: Da li Poreska uprava ima procjenu ukupno ostvarenih prihoda odnosno ukupno naplaćenih ili nenaplaćenih poreskih i drugih obaveza kada su u pitanju navedene turističke usluge ?

ODGOVOR: Od strane Poreske uprave je već zapaženo je da navedene usluge pružaju pored turističkih agencija i domaća i strana pravna lica, preduzetnici, NVO sektor pa i pojedina fizička lica, pa je Poreska uprava već preduzela i odgovarajuće mjere u cilju adekvatnog oporezivanja ovih lica . Prema podacima sa kojima raspolaže Poreska uprava, a do kojih je došla i na osnovu postupka inspekcijskog nadzora sprovedenog u 2009.godini, dozvolu za pružanje usluga raftinga koju izdaje NP Durmitor posjedovalo je 19 pravnih i fizičkih lica od kojih je i 5 nerezidenta. Svakako da su najznačajniji budžetski prihodi od ove djelatnosti porez na dodatu vrijednost i porezi i doprinosi na lična primanja, pa su za prethodnu godinu procjenjene ( a uglavnom i naplaćene) poreske obaveze u ukupnom iznosu od oko 186.000,00 €, od čega porez na dodatu vrijednost iznosi 121.000,00 €, a porezi i doprinosi na lična primanja oko 65.000,00 €.
S obzirom da je zapaženo u toku 2010.godine, da je došlo do povećanja broja i pravnih i fizičkih lica ( kako rezidenata tako i nerezidenata) koja se bave pružanjem navedenih usluga, Poreska uprava je u dosadašnjem periodu dobrim dijelom već sprovela postupak identifikacije svih lica koja obavljaju djelatnost raftinga i splavarenja. Poreski inspektori u cilju uspostavljanja reda u ovoj oblasti, i to ne samo iz nadležnosti Poreske uprave, kada su u pitanju navedene djelatnosti učestvuju i u zajedničkim kontrolama sa Upravom policije, Ministarstvom turizma i Lučkom kapetanijom. Tako su već tokom jula u 3 navrata vršene zajedničke kontrole koje su dale značajne rezultate jer je pored lica koja su kao pružaoci usluga raftinga evidentirana ranijih godina utvrđena i 3 nova pravna kao i 4 nova fizička lica koja pružaju pomenute usluge, za koja će se nakon završetka postupka registracije donijeti io rješenja o utvrđivanju poreskih obaveza. Takođe su prilikom ovih kontrola evidentirane i 4 nove putničke agencije sa primorja i unutrašnjosti koje se bave organizacijom navedenih usluga pa je u toku dalja provjera njihovog poslovanja u dijelu pružanja navedenih usluga.Očekuje se svakako da će nakon okončanja ovih kontrola i donošenja rješenja o utvrđivanju poreskih obaveza i prihod od navedene djelatnosti biti znatno veći u odnosu na prethodnu godinu a samim tim i poreske obaveze.


4. PITANJE: U posljednje vrijeme je vrlo aktuelno u šatmpi pisanje o izdavanju plažnog mobilijara. Da li se i na koji način vrši oporezivanje ove vrste djelatnosti, koliko je porez na ovu vrstu usluge i koje mjere preduzima Poreska uprava radi naplate poreza po osnovu navedene djelatnosti?

Izdavanje plažnog mobilijara predstavlja oporezivu djelatnost koja je oporeziva i porezom na dodatu vrijednost i porezom na dobit, odnosno porezom na dohodak fizičkih lica. Dakle, ova djelatnost u pogledu oporezivanja nema neke specifičnosti u odnosu na druge djelatnosti, osim što je prirodno period obavljanja vezan za period turističke sezone. Zakonom o turizmu su uređeni način i uslovi za obavljanje turističke djelatnosti. Shodno ovom zakonu turističku djelatnost mogu obavljati i pravna i fizička lica koja ispunjavaju zakonom propisane uslove i koji su registrovani za obavljanje turističke djelatnosti. Izdavanje plažnog mobilijara spada u grupu «ostalih turističkh usluga» koju dakle čini iznajmljivanje sandolina, dasaka za jedrenje, bicikala, pribora i opreme za kupanje i skijanje na vodi, suncobrana, ležaljki i dr. Poreska uprava je preduzela mjere da se registruju svi obveznici, odnosno da se obuhvate oporezivanjem, te da isti evidentiraju promet i prijavljuju svoje poreske obaveze. U tom cilju su poreski inspektori posebno zaduženi da svakodnevo obilaze plaže i da provjeravaju da li izdavaoci plažnog mobilijara uredno izdaju račune za izvršene usluge. Takva aktivnost je neophodna jer se na osnovu izdatih računa utvrđuje i prihod obveznika. Kolika će biti poreska obaveza zavisi od same kategorije poreskog obveznika. Vrlo je često izdavanje plažnog mobilijara povezano sa drugom djelatnošću. Na primjer, djelove plaže uz hotele zakupljuju hotelski objekti, a slično je i sa restoranskim objektima, koji se nalaze uz plažu. Prihodi od izdavanja mobilijara se uključuju u ukupne prihode, te se kao takvi i prijavljuju poreskom organu. Dakle, zakonom nije propisano da se posebno prate ovi prihodi, te se posebno i ne može dati podatak o iznosu prihoda za sve izdavao ce plažnog mobilijara. Prema tome, važno je da se uspostavi redovan inspekcijski nadzor i da se prati evidentirtanje prometa, odnosno urednost u izdavanju računa, a što obezbjeđuje i urednost u prijavljivanju poreskih obaveza.

Kao i kod svih drugih vrsta djelatnosti, tako i kada se radi o izdavanju plažnog mobilijara, visina poreza zavisi od ostvarenih prihoda. Ukoliko se ostvaruju prihodi za dvanaest uzastopnih mjeseci u iznosu većem od 18.000 €, onda postoji obaveza da se izdavalac registruje kao PDV obveznik, te da prilikom naplate usluge obračunava PDV i da prijavljuje i plaća poresku obavezu. Međutim, ako je zakupac fizičko lice i ako ne ostvaruje prihode iznad zakonskog praga za obaveznu registraciju, odnosno iznad 18.000 €, onda se može registrovati kao obveznik koji porez na dohodak plaća u paušalnom iznosu i nema obavezu da obračunava i plaća PDV. U svakom slučaju je dužan da evidentira promet i da izdaje račune za pružene usluge turistima.

5. PITANJE: Postoji li obaveza izdavanja fiskalnog računa pravnih i fizičkih lica za izdavanje plažnog mobilijara ?

Kada su u pitanju fiskalni računi, njihovo izdavanje je propisano Zakonom i Pravilnikom o porezu na dodatu vrijednost, te Uredbom o upotrebi poreske registar kase i načinu evidentiranja proizvoda i usluga preko registar kase. Ovim propisima je precizirana obaveza i način izdavanja fiskalnih računa, način evidentiranja ostavrenog gotovinskog prometa, kao i kaznene odredbe koje se tiču neizdavanja fiskalnih računa. Shodno navedenim propisima, svako pravno ili fizičko lice koje vrši naplatu kod prodaje proizvoda ili usluga u gotovini, a registrovani je PDV obveznik ( ima oporezivi promet veći od 18.000,00 € u posljednjih 12 mjeseci), dužno je da tako ostvareni gotovinski promet i evidentira preko poreske registar kase. Ukoliko se radi o licima koja porez plaćaju u paušalnom iznosu ( dakle imaju promet manji od 18.000,00 €), isti nijesu u obavezi da posjeduju registar kasu, ali su za ostvarenu prodaju proizvoda ili izvršenih usluga dužni da korisnicima izdaju primjerak paragon bloka koji je predhodno ovjeren od strane Poreske uprave. Dakle, sva lica koja pružaju razne vrste turističkih usluga ( znači i lica koja izdaju plažni mobilijar) su u obavezi da izdaju račune korisnicima, bilo da su u pitanju računi iz poreske registar kase kada se radi o registrovanim PDV obveznicima, ili primjerak paragon bloka ukoliko su u pitanju lica koja porez plaćaju u paušalnom iznosu.

6.PITANJE: Koje ste pojavne oblike «sive ekonomije» zapazili ?i što Poreska uprava preduzima u suzbijanju ove pojave?

Prije svega treba naglasiti da Poreska uprava nije jedini državni organ zadužen za suzbijanje tzv.»sive ekonomije», već da je to nadležnost i manje ili više svih državnih organa koji u opisu svog posla mogu da na pojedine negativne pojave djeluju putem inspekcijskog nadzora.
Poreska uprava je kao organ zadužen prije svega za kontrolu i naplatu poreskih i drugih dažbina, identifikovala pojavne oblike sive ekonomije i utvrdila potrebne mjere iz svoje nadležnosti.
Poreska uprava je prije svega identifikovala djelatnosti u kojima je izražena siva ekonomija a gdje prvenstveno spadaju građevinarstvo, trgovina akciznim proizvodima , rad na crno, ugostiteljska djelatnost itd.

7. PITANJE: Kakve mjere Poreska uprava preduzima kada je u pitanju suzbijanje «sive ekonomije»?

Nakon identifikacije djelatnosti utvrđeni su i pojavni oblici sive ekonomije iz nadležnosti Poreske uprave kojima je dat prioritet, tako da je prilikom kontrola a u cilju suzbijanja pojava sive ekonomije Poreska uprava usmjerila svoje aktivnosti na :
- neevidentiranje prometa preko poreske registar kase od strane obveznika;
- nezakonito zapošljavanje radnika i nezakonita isplata zarada bez
pripadajućih poreza i doprinosa;
- obavljanje djelatnosti bez odobrenja za rad nadležnog organa;
- obavljanje djelatnosti bez obavezne opšte ili PDV registracije kod
poreskog organa;

Najznačajniju ulogu u Poreskoj upravi u borbi protiv sive ekonomije ima inspekcijski nadzor, koji pored redovnih aktivnosti kontrole tačnosti obračunavanja i plaćanja poreskih obaveza, obuhvata i provjere pojedinih radnji poreskih obveznika koje mogu zaći i u zonu sive ekonomije kao što su evidentiranje prometa preko PRK, podaci o registraciji, kontrola akciznih skladišta i prodaja akcizne robe, kontrola zatečene i prijavljene ili neprijavljene radne snage u objektima i način isplate ličnih primanja i sl.
Svakako da se kao jedan od najvažnijih segmenata za suzbijanje sive ekonomije iz nadležnosti Poreske uprave odnosi na kontrolu evidentiranja prometa preko poreskih registar kasa i uvodjenje novčane mase u legalne finansijske tokove.
U tom cilju je npr, za period 01. 01. do 30.06.2010. god. od strane poreskih inspektora izvršeno ukupno 1775 kontrola evidentiranja prometa preko poreskih registar kasa, pa je zbog utvrđenih nepravilnosti podnijeto ukupno 966 zahtjeva za pokretanje prekršajnog postupka a u 28 slučajeva je doneseno rješenje i izrečana je mjera zabrane obavljanja djelatnosti. Ove preduzete mjere od strane Poreske uprave su dale očekivane rezultate što je sigurno lako utvrditi čak i “golim okom'' jer je već sada u toku trajanja ljetnje turističke sezone znatno poboljšana finansijska disciplina posebno u primorskim opštinama, odnosno mnogo je manje slučajeva neevidentiranja prometa preko PRK od strane obveznika u odnosu na prethodnu godinu.
Kada je pak u pitanju prijavljivanje radne snage i pravilnost obračuna i isplate zarada a time i poreza i doprinosa na lična primanja, za navedeni period je izvršeno 360 kontrola po ovom osnovu. Od ukupno izvršenog broja kontrola njih 326 je bilo sa većim ili manjim nepravilnostima a po osnovu poreza i doprinosa na lična primanja su utvrđene obaveze u ukupnom iznosu od 9.306.861,00 €
Ranijih je godina, a posebno u turističkim mjestima na primorju, bila izražena pojava da poreski obveznici otpočnu sa obavljanjem sezonske djelatnosti čak i u predsezoni a da se to ne registruje kod poreskog organa ili da se obavljanje djelatnosti prijavi poreskom organu tek po dobijanju odobrenja za rad nadležnih opštinskih organa, odnosno obično tek sredinom jula ili početkom avgusta mjeseca. Prepoznavši na vrijeme ovaj problem Poreska uprava na osnovu ranije donesenog Akcionog plana za ljetnju turističku sezonu tokom trajanja cijele turističke sezone, neposredno, izlaskom službenika na teren, sama vrši opštu poresku registraciju obveznika zatečenih da obavljaju djelatnost uz istovremeno zaduženje poreskim obavezama. Kao rezultat ovakvog rada može se navesti podatak da je zaključno sa 30.06.2010.godine samo u primorskim opštinama registrovan 81 novi poreski obveznik, a u pitanju su uglavnom fizička lica koja obavljaju sezonski razne vidove samostalne djelatnosti i koja su zadužena da dalje plaćaju porez u paušalnom iznosu.
Treba svakako napomenuti da pored preduzimanja mjera kroz postupak inspekcijskog nadzora i sama javnost rada Poreske uprave u mnogome doprinosi da i lica koja svoje poslovanje obavljaju u zoni «sive ekonomije « ipak sama izvrše registraciju svoje djelatnosti.